WikiBilim foundation – non-profit organization based in Kazakhstan, which aimed to the development of Kazakh language content in the Internet. Unfortunately, this debate and publications followed are making doubts and concerns around our activities. I sincerely hope that the information below will shed some light on them and answer all the questions. First of all, WikiBilim’s mission goes far beyond Wikipedia itself. Our goal is to contribute to the well being of Kazakh language, it’s development had been restricted during the Soviet Union. Our attention to Wikipedia and other multi-language open knowledge platforms based on the strong believe in the power of technology and particularly in the power of the free knowledge and the Internet as a great tool to support native culture, mother tongue and modernization of the country we live in.
In order to be brief I’d like to list our partners and projects we run:
Donors of WikiBilim in 2011-2012:
Projects we run:
  • Kazakh Wikipedia (goal: building strong Kazakh Wikipedia-community)
  • Open Library of Kazakhstan (, goal: making available all the books in Kazakh language free and easily accessible)
  • Google Translate + Kazakh (goal: adding Kazakh language to Google Translate)
  • Creative Commons Kazakhstan (goal: promoting the CC licenses in Kazakhstan)
  • Bringing TED Conference in Kazakhstan (goal: translating TED talks into Kazakh and broadcasting them on national TV)
I got passionate about Wikipedia during my study at Harvard University. There is an article in The Harvard Crimson, which may provide answers to most of the questions raised in this discussion about Kazakh Wikipedia project particularly.
I’d like to clarify few very important points:
  • Despite the fact that WikiBilim is supported by the government, among others, the government representatives never intervene in our projects with any conditions such as censoring or editing articles.
  • Winners of the contest (by Wikibilim) mentioned above are the ones who write 100 articles on topics they like. Authors of the best article contest are chosen by the community of Kazakh WP. WikiBilim never pays for writing specific articles on certain topics.
  • The money received for the projects has been spend only on community building activities, such as seminars, trainings and conferences at the university campuses all over Kazakhstan (over 100 events in two years). For instance, the biggest event we held was the first Turkic Wikimedia Conference in April 2012, Almaty (Kazakhstan), which gathered people of most Turkic nations (Kazakhstan, Turkey, Azerbaijan, Uzbekistan, Kyrgyzstan. Turkmenistan, Bashkortostan, Saha-Yakutiya, Tatarstan).
  • WikiBilim was proud to accept articles from Kazakh National Encyclopedia donated by the government, which is around 50 000 articles. We never regret accepting this kind of help from government, because thanks to that Kazakh WP received larger attention of the potential audience and the chapter got natural growth of the articles. Currently we have over 200 000 articles (2 year ago the number of articles were around 7 000). Today Kazakh Wikipedia receives over 8 million page views per month.
  • Wikibilim never use Wikipedia pages to advertise anyone. The only return that the government bodies asked for was mentioning its participation in the development of Kazakh WP, which we do with gratefulness.
  • WikiBilim deeply regrets that this situation caused inconvenience to our supporter and great friend Mr. Jimmy Wales. From the very beginning he has been supporting us in bringing Wikipedia culture and it’s values in Kazakh society. Thanks to his help today Kazakh WP has over 20 000 registered users who share the value of spreading free knowledge and understand what it is to be a Wikipedian.
Finally, we are really surprises to find ourselves accused for being a tool of the government. Frankly speaking we thought we are using the government to develop Kazakh Wikipedia 
Here in Kazakhstan we have been criticized for being too pro-Western, if not pro-American. Some of local journalist already called WikiBilim members the CIA agents Allegedly, WikiBilim administrated by the US government in order to promote Western style democracy in Central Asia. Can you believe it? 
Now, some of you guys accusing WikiBilim for making Wikipedia a tool for authoritarian regime. My point is that your perspective (WikiBilim serves authoritarian regime) sounds as nonsense as the views of the local journalists (WikiBilim serves US government). We do have our own mission – we work to develop our mother tongue and to promote our native culture, and we will be using any appropriate tool to do it as effective as it is possible.
Hope that this response made the situation clearer. Thanks for your understanding and we would be happy to provide you with more information in depth about our activities.
WikiBilim is responsible for spreading knowledge about Wikipedia. We meet people and explain what is WP, what are the rules and principles of article writing, as you know those rules are common for everybody. We do encourage people to be active editors, but we don't ask people to write articles on certain topics or to write them in certain way. We don't have list of articles that should be revised for lacking flattering remarks or criticism. If you insist we can consider creating that kind off list to make sure that there are appropriate portion of criticism in each article, but I am afraid that also would be against principles of WP. Believe or not, but we live in a country where people can go online and express their opinion. Please, bear in mind that people here just getting aquatinted with the WP and other technologies, and I do believe that at some point all the articles in Kazakh WP will meet standards you know. Wikibilim is working to make it true asap.
Kazakhstan is not perfection yet, there is no perfect country. Every country and society has its own face, one can not expect that the county with totally different culture will meet all the standards he or she consider right. As far as the article you mentioning, it is based on few sources, including National encyclopedia, Forbes magazine and some other resources. As you can see, It is open to be edited by anyone.
Probably thanks to your note someone will decide to make a critical review of that article, if not I will definitely mention your concern during my next training session and will encourage editors to develop the article. Hope you are satisfied.
Kazakhstan is still under transition from Soviet Union to democracy and free market. 90% of schools and universities still belong to the government, most penetrated media recourses as well belong toe the state, unfortunately there is no self sufficient publishing market in the country yet, so big encyclopedias published by the government. in order to promote WP and make it widespread we needed support of the government. For absence of misconception, it was WikiBilim who approached the government and asked for help.
How exactly the government "supports" WikiBilim?
  • The government decided to publish all 10 volumes of national encyclopedia under CC license and donated it to the WP. Please note, that next edition of the paper based national encyclopedia will be based on the articles edited by the community.
  • In order to explain what is CC and promote free content the government invested in translation and publication in Kazakh of Free Culture by Lawrence Lessig and seriously considering putting CC in the formal copy-write law.
  • the government ordered to the ministry of education to open access for Wikibilim for seminars and training in university campuses, moreover under our request the ministry working on using WP as a innovative educational tool based on the american experience
  • the government opened access for Wikibilim to all kind of media to spread the information
  • without that support Samruk-Kazyna wouldn't donate to development of WP, by the way currently we are preparing full financial report on fund usage by WikiBilim.
  • the government opened national TV channel for TED talks broadcasting

Rauan Kenzhekhanuly 

WikiBilim Public Foundation - is a non profit  organization registered according to the Kazakhstan legislation and operates in Kazakhstan. WikiBilim PF was created in May 2011 in Almaty.

The mission of the organization is to promote online educational content in the kazakh language. Therefore Foundation promoting innovating content in education and intellectual hobbies  amongst  the young  generation of people.

In order to meet our own goals the Foundation is running the following projects:

  • Promoting Kazakh Wikipedia in the society in order to attract more editors and improve quality of the articles that are published in  the Kazakh language.
  • Promoting Creative Commons licenses to improve relations between authors and providers of intellectual property.
  • Launching intellectual video portal in the Kazakh language.
  • Launching an open and free online library of Kazakhstan.

Kazakh Wikipedia

Kazakh Wikipedia started in 2002, however the number of editors and articles were very low. In order to increase the attention of society and especially young generation of internet users Wikibilim started to administrate Kazakh Wikipedia.

Timeline of the Project

In May 2011 the initiative group of wikipedians launched a non-profit organization to run this project. After negotiating with Wikimedia Foundation Inc WikiBilim obtained permission to use Wikimedia Trademark for public campaigns in Kazakhstan. 

During the press-conference on 16th of June 2011 Head of Samuryk-Kazyna National Foundation Mr. Timur Kulibayev announced their intention to support Kazakh Wikipedia and WikiBilim Public Foundation.  In order to increase quality of articles and the number of active editors Samuryk-Kazyna and Nokia Kazakhstan launched two wiki-contests. SMK granted 100 laptops to Wiki contest winners for 100 people who are to write 100 articles each within a given time-frame and a satisfactory level.  Nokia Kazakhstan granted 50 mobile phones to authors of featured articles. The contest is still running at present.. 

The Chief Editor of Kazakh National Encyclopedia Mr. Bauirzhan Zhakyp donated all paper based content of Kazakh encyclopedia, Encyclopedia for children, Nature of Kazakhstan and Writers of Kazakhstan to WikiBilim under the license of Creative Commons-BY-SA 3.0.

In July 2011 WikiBilim Foundation launched a summer internship program with International IT University in Almaty. During the internship first year students practiced to use open source codes, wiki mark-ups, editing article and referencing.

In 4-6 August 2011 WikiBilim Foundation took part on an Annual Wikimedia Conference Wikimania-2011 held in Haifa, Israel. During the Wikimania in Haifa WikiBilim Foundation was announced as Wikipedian of the Year for increasing the the number of editors from 4 to 232 and number of articles from 7000 to 78 000.  

In November 2011 Kazakh Wikipedia reached the 100 000 article milestone. The Prime Minister of the Republic of Kazakhstan Mr. Karim Massimov announced his support to Kazakh Wikipedia and in particular WikiBilim..

Creative Commons

In September 2011 The WikiBilim Foundation team took part in CC Global Summit in Warsaw, Poland. 

In December 2011 Creative Commons Headquarter announced WikiBilim Foundation as the affiliate organization in Kazakhstan.

In 2012 WikiBilim Foundation will be launching a public campaign to promote Creative Commons licenses. The purpose of this campaign is to attract websites to publish them under CC Licenses. 

Open Library of Kazakhstan

In order to increase online educational content WikiBilim Foundation launched an online library of Kazakh Authors. Open Library of Kazakhstan will contain text, audio and video materials donated by authors under the Creative Commons licenses.

Currently there are more than 150 authors who have already signed an agreement to publish their work.

"Altyn Kyran" Charity Foundation sponsored the Audio chrestomathy of Kazakh literature in the school program.



Қазақ тілінің әмбебап сөздігі

Қоғаммен бірге дамып отыратын, ұлтты танытатын, ұлт тұтастығын білдіретін тірекбелгі ұлт тілі болса, сол тілдің ұлылығын танытатын асыл қазына – сөздік қор екендігі аян. Осы баға жетпес мұра сол тілді тұтынушы халық тарапынан қолдау, қорғау көрген кезде ғана дамиды.

Ақпараттық технологияның жетістіктерін игілігімге жарата отырып жасалған «Қазақстанның ашық кітапханасының» ішіне орналастырылған «Қазақ тілінің әмбебап сөздігінің» міне, басты мақсаты – осы, сонымен қатар әлемдік деңгейде танымал болған онлайн сөздіктермен иық тірестіріп тұрар, қазақ тілінің бар сөздік құрамын бойына жинақтаған әмбебап онлайн сөздік жасау болатын.

Қазақ тілінің сөздік қорын қамтыған алғашқы толық нұсқадағы түсіндірме сөздік 1974-1986 жылдар аралығында 10 томдық іргелі еңбек ретінде жарық көрген. Онда 66 994 атау сөз бен 24 508 тіркес, барлығы 91 502 лексикалық бірлік қамтылып, олардың 103 мыңнан астам мағыналық сипаттамасы берілген.

2002-2011 жылдар аралығында «Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың мемлекеттік бағдарламасы» атты ұлттық-стратегиялық жобалардың аясында жарық көрген 15 томдық «Қазақ әдеби тілінің сөздігінде» 92 300 сөз бен 57 856 сөз тіркесі – барлығы 150 156 лексикалық бірлік қамтылған. Сөздікте 166 612 сөздің мағынасы ашып көрсетілген.

Ал басты ерекшелігі онлайн сөздік болып табылатын «Қазақ тілінің әмбебап сөздігіне» осы еңбектерде қамтылған тұтас сөздік құрам қамтылмақ. Аталған 15 томдық «Қазақ әдеби тілінің сөздігіне» негізінен 150 мыңнан астам сөз бен сөз тіркесі, әдеби тілдің аясындағы сөздер ғана енгізілгенін ескерер болсақ, «Қазақ тілінің әмбебап сөздігіне», мұнымен ғана шектелмей, еліміз тарихындағы саяси-экономикалық, әдеби-рухани, ғылыми саладағы елеулі өзгерістермен келген, қоғамдық өмірде қалыптасқан түрлі ұғымдар мен терминдер де қамтылмақ. Яғни қазақ тілінде осы кезеңге дейін басылым боп жарық көрген барлық ғылыми, техникалық, салалық сөздіктерде берілген сөз бірліктері енгізілмек. Осы арқылы «Қазақ тілінің әмбебап сөздігін» әлі де толықтыра түсіп, сөздік қорды кеңейтуге мол мүмкіндіктің туатынын аңғаруға болады.

Рухани азығын алдымен ана тілінен іздейтін, тегінен ажырамауды қалайтын халықтың «Қазақ тілінің әмбебап сөздігінен» ұлттың төл сөздері жайлы мәлімет алып қоймай, сөздік құрамның негізін құрайтын кірме сөздердің мағынасы жайлы ақпарат алу мүмкіндігі артады. Ал сөздің грамматикалық, лексикалық белгісі қоса беріліп, сөз мәнін айқындау үшін баспа бетінде жарық көрген материалдардан мысалдар келтірілуі сөздік құнын арттырмаса, кемітпек емес.

Онлайн нұсқадағы сөздік болғандықтан, ең басты артықшылығы, мұнда халықпен кері байланыс орнатылып, тұлғаның пікір, ұсыныстарына жауап беріледі.

Сондай-ақ сөздікті жетілдіру бағытында сөздің орысша және ағылшынша аудармаларыберіліп, нақты ұғымдарымен айшықталмақшы және жоба бойынша тіл зерттеушілері анықтаған сөздің этимологиясы мен жергілікті тілдік қолданыстарды енгізу де күн тәртібінде тұр.

Жобаны іске асыру барысында А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының төмендегі құрамдағы ғылыми қызметкерлерінен «Қазақ тілінің әмбебап сөздігінің» ғылыми сараптамасына жауапты топ құрылып, бірлікте жұмыс атқарылды.

Топ мүшелері:

  1. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының докторы Н.Уәлиұлы (топ жетекшісі)
  2. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының докторы Р.Шойбеков
  3. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының кандидаты А.Фазылжанова
  4. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының кандидаты Ж.Исаева.

Адам баласының бүкіл  өмірі мен іс-әрекет, қызметі тілмен таңбаланып, сөзбен анықталып, сипатталатынын ескерсек Сөздіктің құндылығы – оның қажеттілігінде екенін аңғару қиын емес. Тіліміздің бар байлығы – әр қазаққа ортақ құндылық.

Мақсатымыз – ауызекі тілмен немесе күнделікті қолданыстағы тіл қалпымен тоқырап қалмай, қазақ тілін ақпараттық технология тіліне айналдырып, интернет желісінде де өміршеңдігін қалыптастырып бекіту; халықтың мәдени-әлеуметтік сұранысын қанағаттандырып, тіл байлығын асқақтатып, ел игілігіне айналдыру.

«Қазақстанның ашық кітапханасы» жобасы

Интернеттің таралу ауқымы кеңейген, қоғамды қайта қалыптастыру қуаты артқан кезеңдегі біздің бүгінгі талабымыз – осы ақпараттық салада қалыс болмай, инновацияларда кенже қалмай жүріп, жаңалықтарды өз мүддемізге жарата білу болмақ.

«Қазақстанның ашық кітапханасы» жобасы осыған орай жасалған жоба. Мақсаты – халқымыздың асыл қазынасы саналған мұрағаттарды, көненің көзіндей болған өнер жауһарларын, ұлттық құндылықтарымызды көпшілікке таныту, келешек ұрпаққа жеткізіп, бойына дарытып, қазақ әлемімен етене жақын болуына дәнекер болу, екіншіден,ұлттығымызды әспеттеп, қазақ руханиятын толықтыруға салмақты үлес қосып, қазақ ақын-жазушыларының шығармаларымен етене жақын танысқысы келетін кез келген адамды кез келген жерде аса көп қиындыққа кезіктірмей қажетті ақпаратпен қамтамасыз етіп, көпшіліктің сұранысын өз дәрежесінде қанағаттандыру.

Тұтынушының өзіне қажетті тұлғаның қажетті шығармасын оңай, тез және қарапайым тәсілмен тауып алуына мүмкіндік туғызатын, өз ішіне барлық қазақ жазушыларының осы кезеңге дейін жарық көрген шығармаларын топтастыруды көздеген «Қазақстанның ашық кітапханасында» тұтынушы өзіне қажетті жазушыға не өнер саңлақтарына қатысты деректерді не шығармаларды оқып қана қоймай, халқымыздың өнер туындыларын, сондай-ақ көркем әдеби шығармаларды аудионұсқада тыңдауларына мүмкіндік алады. 

Бүгінгі күнде «Қазақстанның ашық кітапханасында» түрлі бағыттағы 1000-нан аса шығарма жинақталған. Оның негізін «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында жарық көрген туындылар құрайды. «Қазақстанның ашық кітапханасына» елімізге, қала берді әлемге танымал өмірден өткен тұлғаларымыздың қоғамдық игілік санатына енген шығармаларымен қатар қазіргі ақын-жазушыларымыздың да шығармалары Creative Commons еркін лицензиялары негізінде авторлық құқықтары сақталып енгізілуде. Осы негізде қазақ тілі мен мәдениетінің дамуына серпін берер жобаға ықылас танытып, шығармаларын енгізуге алғашқы болып рұқсат берген Ілияс Жансүгіров, Сәкен Сейфуллин, Мұхтар Әуезов, Ғабиден Мұстафин, Қасым Аманжолов, Бауыржан Момышұлы, Зейін Шашкин, Жұбан Молдағалиев, Қалижан Бекхожин, Сағи Жиенбаев, Ғафу Қайырбеков, Мұқағали Мақатаев, Фариза Оңғарсынова, Әбіш Кекілбаев, Зейнолла Қабдолов, Сафуан Шаймерденов, Қалтай Мұхамеджанов, Мұхтар Шаханов, Сәкен Жүнісов, Софы Сматаев, Жанат Ахмадиев, Қабдеш Жұмаділов, Сәуірбек Бақбергенов сынды ақын-жазушылар мен олардың ұрпақтарына үлкен алғысымызды білдіреміз.

Сондай-ақ «Қазақстанның ашық кітапханасы» қорын мектеп бағдарламасындағы «Қазақ әдебиеті» пәнінде оқытылатын 175 автордың 1500-ден аса шығармасының аудихрестоматиясы толықтыруда. Бұл арқылы кез келген тұтынушы мектеп бағдарламасында қамтылған күні бүгінгі кезге дейінгі тұтас бір әдеби әлемге еніп, туындылардың аудионұсқасын тыңдауға мүмкіндік алады.

«Қазақстанның ашық кітапханасы» тек қазақ әдебиеті шығармаларымен ғана шектелмек емес, осы кезеңге дейін қазақ тіліне аударылған шетел әдебиетінің де көрнекті шығармаларын қамтыған және ғылыми-зерттеу, танымдық, публицистикалық материалдар да орналастырылмақ.

Жобаның арқалаған жүгі салмақты: мұның барлығын жаһандану дәуіріндегі ұлттың ұлтсыздану үрдісіне қарсы тұру, сондай-ақ интернет желісінде қазақтілді мазмұнды арттырып, тіліміздің қолданыс аясын кеңейтіп, келешегінің жарқын болуына демеу көрсету, кез келген қазақстандықты, болашақ ұрпақты өз халқының аса бай да, нәрлі рухани дүниелерімен таныстырып, рухани қуат беріп, кемелдендіру деп қарастыру керек.

Find us on:

Хабар алып тұрыңыз!


Client Section